Ik ben zoveel meer dan tandarts

Carolien Schut was jarenlang tandarts én praktijkeigenaar. Gedreven, creatief en nieuwsgierig naar de mens achter het gebit. Toch besloot ze, ruim voor haar pensioengerechtigde leeftijd, haar goedlopende praktijk te verkopen. In dit openhartige gesprek vertelt Carolien over wat haar ooit aantrok tot het vak, waarom ze haar eigen praktijk begon en wat er gebeurt als je voelt dat er een andere weg bewandeld moet worden.

“Ik voelde: dit is niet meer wie ik nu wil zijn.”

“Ik wilde graag mensen helpen en was vroeger altijd met mijn handen bezig; van knutselen tot kleding naaien. Daarnaast trok mij het feit dat je na de studie klaar bent om het beroep te gaan uitoefenen en niet, zoals bijvoorbeeld bij geneeskunde, eerst nog weer verder moest leren.”

Het werken als tandarts bracht haar veel voldoening. Vooral de menselijke kant bleef haar fascineren. “Voor mij werd het steeds belangrijker om te snappen waarom iemand bepaald gedrag vertoont. Waarom gaat iemand twintig jaar niet naar de tandarts. Waarom poetst iemand zijn tanden niet?

De uitdaging zit in het kunnen afstemmen op het denkniveau van de patiënt. Tegen een ongeïnteresseerde puber vertel je iets heel anders dan tegen een bijna dove oudere met een prothese. Die flexibiliteit en variatie vond ik spannend en mooi.”

Carolien specialiseerde zich dus in de behandeling van angstige patiënten. “Niet echt sexy in tandartsenland en helaas profileerde ik me er niet genoeg in. Maar er zitten zulke waanzinnige verhalen achter die angst, die vaak veel dieper en uitgebreider is dan alleen die voor de tandarts. Als je daar dan een rol in kunt spelen, verander je een leven.”

Omdat ze als zzp’er merkte dat haar mening in praktijken vaak genegeerd werd, begon ze haar eigen praktijk. “Ik vond het frustrerend dat zelfstandige tandartsen nergens bij betrokken werden, terwijl ze zoveel ervaring meebrengen uit verschillende praktijken. Ik besloot: dan doe ik het liever helemaal zelf.” En dat bleek haar op het lijf geschreven. “Het ondernemerschap vond en vind ik fantastisch. Als je iets wilt veranderen, is dat morgen geregeld. En ik vond het geweldig om personeel te stimuleren om door leren en daar plannen voor te maken.”

Toch kwamen ook de keerzijden: “De steeds veranderende en vaak onduidelijke regelgeving is echt een energievreter. Vraag maar aan elke tandarts: Vecozo is een scheldwoord geworden. Daarnaast het personeelstekort gecombineerd met een veranderende mentaliteit in de zorg; het draait soms meer om geld dan om de zorg.”

Uiteindelijk besloot Carolien haar praktijk te verkopen. “Het was geen plotselinge beslissing, maar een optelsom. Privé en zakelijk liepen te veel door elkaar, de balans was vaak zoek. Ik zat in een andere levensfase en voelde: er is meer dan alleen die praktijk.” 

En wat voelde ze toen de verkoop rond was?

“Opluchting. Blijdschap. Alsof er 1000 kilo van mijn schouders viel. Ik heb het echt gevierd.”

Veel collega’s denken dat het loslaten moeilijk is, maar voor Carolien was dat niet zo. 

“Ik had er absoluut geen moeite mee. Ik kijk met plezier terug op die periode: ik heb veel geleerd, goed verdiend, mijn personeel kansen kunnen geven. Maar nu is het tijd voor iets nieuws.”

De reacties uit haar omgeving waren wisselend. “Iedereen vond het raar. Waarom zou je de kip met gouden eieren slachten? Patiënten waren soms boos of verward. ‘Zo oud ben je toch niet?’ vroegen ze. Of: ‘Ben je nu al binnen?’ Alleen de mensen die mij goed kenden begrepen het. Die zagen dat dit een logische stap was voor mij. Dapper noemden ze het”.

Wat het haar opleverde? “Vrijheid. Geen nekklachten meer, geen personeel, geen patiëntenbestand. Rust in mijn hoofd en ruimte voor nieuwe plannen.” 

Maar dat betekende ook: op zoek naar een nieuwe identiteit. “Als tandarts bén je je beroep. Wat blijft er over als dat wegvalt? En dan komt het frustrerende: hoe veelzijdig je ook bent als praktijkhouder, je weet tenslotte alles van HR, financiën, strategie, wetgeving, een toekomstige werkgever ziet maar één woord: ‘tandarts’. Dat is zó beperkend.”

Deze fase bracht ook onverwachte inzichten. “Ik realiseerde me dat ik het tandarts-zijn wel erg serieus had genomen. Nu kon ik ineens mijn haar laten groeien, nagellak dragen, ‘gewone’ kleren aan. Dingen die ik eerder onbewust had vermeden. En ik vond het heerlijk! Mijn persoonlijke zoektocht naar werk leidde onder andere naar baantjes bij de ANWB Alarmcentrale, een bruidsmodewinkel, de politie en een huisartsenpraktijk. Ook mijn creatieve kant laat ik meer toe: ik maak armbandjes, knutsel en schilder: dingen die totaal niet bij dat oude beeld van mij als tandarts passen. Ik heb het gevoel alsof ik eindelijk helemaal mezelf kan zijn.”

Vandaag de dag is Carolien coach voor mondzorgprofessionals, docent, adviseur en creatieveling. “Ik doe soms nog wel waarnemingen, want het is leuk contact te houden met het werkveld en het betaalt goed. Maar ik plan maanden vrij in, neem de zomer helemaal voor mezelf. Ik ben iemand die van hollen of stilstaan leeft, balans blijft een uitdaging, maar ik ben me er wel bewuster van.”

Op de vraag wat ze heeft geleerd over loslaten, is ze helder: “Ik vertrouw nu op mezelf, ook zonder witte jas. Ik heb een goed stel hersens en een buffer op de bank. Ik mag fouten maken, experimenteren, leren. Ik kan en mag doen wat ik wil.”

En haar advies aan collega’s die twijfelen of ze willen stoppen of iets anders willen doen? “Doe wat je gevoel zegt. Als je er geen zin meer in hebt, verkoop die tent! 

Onderzoek je opties, vooral financieel. Veel collega’s houden zichzelf gevangen. Je hebt maar één leven. En het is zo voorbij.”